ก่อนอื่นเรามารู้จักไขมันในร่างกายของเราก่อนนะครับ
ไขมันในร่างกายแบ่งออกเป็น 4 กลุ่ม ใหญ่ๆ คือ
1. Triglyceride
2. Cholesterol
3. Phospholipid
4. Free fatty acid
      ไขมัน 3 ชนิดแรก จะเกาะกับโปรตีน เพื่อให้ละลายตัวอยู่ในเลือดได้เรียกว่า Lipoprotein ส่วนกรดไขมันอิสระจะรวมกับ Albumin  
       

Cholesterol

      Cholesterol เป็นสารประกอบ sterol(steriod บวก alcohol) ที่สังเคราะห์มาจาก Farnesly pyrophosphate ภายในร่างกายและบางส่วนจากการรับประทานอาหาร  cholesterol สามารถพบได้ใน cell membrane ทุกส่วนของร่างกาย และในกระแสเลือด       

      Acetyl CoA คือ สารตั้งต้นที่ใช้ในการสังเคราะห์Cholesterol  ผ่านทางHMG-CoA pathway ในหลายส่วนของร่างกาย เช่น ตับ ลำไส้เล็ก adrenal gland,ผิวหนัง และ reproductive organs

       การขนส่ง cholesterol ภายในร่างกายนั้น  เริ่มตั้งแต่การ ดูดซึมจากลำไส้เล็กในรูปของ Chylomicrons   ระหว่างทางอาจจะมี lipolipase มาย่อยได้ free fatty acid ให้กับเนื้อเยื่อต่างๆ ระหว่างทาง ทำให้มีขนาดเล็กลงกลายเป็น Chylomicrons remnant แล้วเข้าสู่ตับ(Exogenous pathway) ส่วนตับจะมีการขนส่ง cholesterol จากตับไปสู่ส่วนต่างๆ ของร่างกายในรูปของ VLDL ก่อน บางส่วนจะถูกย่อยสลายโดย lipolipase จะเหลือเป็น IDL, และ LDL ตามลำดับ    จึงไปสู่อวัยวะเป้าหมานำ cholesterol และ fatty acid ให้กับเซลล์(Endogenous pathway)    ส่วนอวัยวะต่างจะสามารถส่งกลับ cholesterol มาสู่ตับได้โดย HDL  หน้าที่ของ HDL คือ ทำหน้าที่ขนส่ง cholesterol และ กรดไขมัน จากส่วนต่างๆ ของร่างกายไปที่ตับเพื่อทำลาย  โดยใช้ enzyme LCAT(lecithin-cholesterol-acyl-transferase) เปลี่ยน chlolesterol ให้เป็น cholesterol ester เก็บไว้ในแกนกลางของ HDL-c       โดย  HDL-c ตัวนี้เรียกว่า HDL3 ในระหว่างทางอาจจมีการรับ free fatty acid  หรือ triglyceride จากพวกที่โดน lipase ย่อยสลายไว้  ก็จะมีโมเลกุลใหญ่ขึ้น  เรียกว่าเป็น HDL2  แล้วจึงนำเข้าสู่ตับ  แต่โมเลกุลของ HDL2 และ HDL3  นั้นอาจเปลี่ยนรูปไปมากันได้โดยอาศัย LCAT ช่วย       Cholesterol ส่วนใหญ่จะถูกขับออกนอกร่างกายทางระบบน้ำดี   

       Cholesterol ทำหน้าที่เป็นองค์ประกอบของผนังcell ต่างๆ และเป็นสารเริ่มต้นของการสังเคราะห์ steroid hormone  เช่น cortisol, aldosterone, progesterone, estrogen, testosterone ฯลฯ

       เนื่องจาก cholesterol เป็นสารที่ไม่ละลายน้ำ  ดังนั้นการที่จะถูกพาไปในกระแสเลือดจะต้องรวมกับโปรตีนจำเพาะก่อนเพื่อให้มีคุณสมบัติในการละลายน้ำ โปรตีนจำเพาะนี้เรียกว่า apoprotein สารประกอบที่เกิดขึ้นเรียกว่า  lipoprotein ซึ่งจะทำหน้าที่ขนส่ง cholesterol, triglyceride และ phospholipid 

       เรา สามารถแบ่ง  cholesterol ดัวยวิธี ultracentrifugation และวิธี electrophoresis  ออกเป็น 4 ส่วนและ 4 brands ตามลำดับ       แต่ละชนิดของ   lipoprotein มีส่วนประกอบของโปรตีนและไขมันเป็นสัดส่วนแตกต่างกัน LDL-c (Low density lipoprotein-cholesterol) หรือ beta band จะทำหน้าที่ขนส่ง cholesterol  ออกจากตับไปสะสมที่เนื้อเยื่อและผนังเลือดมากที่สุด

ชนิดและส่วนประกอบของ lipoproteins

สูตรคำนวน การหาปริมาณ Cholesterol อย่าง คร่าวๆ

LDL-c    = T-Cholesterol -(HDL-c) -(Triglrceride/5)

หลักการตรวจวิเคราะห์

Enzyme colorimetric method

Cholesterol ester -------------- CE -------------->  Cholesterol + Fatty acid

Cholesterol + O2     -------------- CO---------------->  Cholest-4-ENE-3-ONE + H2O2

2H2O2 + DEA.HCE/AAP  -------------HPO---------> 4H2O + Oxidized  DEA-HCL /AAP

              Enzyme cholesterol esterase(CE) จะเป็นตัว catalyze ในปฏิกิริยา Hydrolysis ของ cholesterol esters   เกิด free cholesterol และ fatty acid          

            Free cholesterol จะถูก oxidize โดย Cholesterol Oxidase(CO) เพื่อสร้าง Cholest-4-ENE-3-ONE + H2O2 และ Hydrogen peroxide (H2O2)        

             ในภาวะที่มี Horseradish peroxidase (HPO) H2O2 ที่เกิดขึ้นจะถูกใช้ในการ Oxidize N-Diethylanine-HCE/4-aminoantipyrine(DEA-HCE / AAP) เกิดสาร Chromophore ที่ดูดกลืนแสงที่ 540 nm การดูดกลืนแสงเนื่องจากการ Oxidize DEA-HCE/AAP เป็นสัดส่วนโดยตรงกับความเข็มข้นของ Total cholesterol ใน sample

ข้อจำกัดของการตรวจ และ Interfering substance

1. Bilirubin ที่สูงจำทำให้ค่า Cholesterol ลดลง
2. Potassium Oxalate หรือ Sodium Fluoride สามารถทำให้ค่าของ choleserol ลดลงโดยเฉลี่ยประมาณ 12 %
3. Li-Heparin สามารถทำให้ค่า cholesterol ที่ระดับ 200 mg/dl ลดลงโดยเฉลี่ย 4 mg/dl

Normal Value

Interpretation