Creatinine  เกิดจาก creatine ซึ่งพบทั่วไปในกล้ามเนื้อ  และเนื้อเยื่อตับเป็นแหล่งสร้าง creatine จากกรดอะมิโน ไกลซีน,อาร์จินิน  และเมไธโอนิน    creatinie ที่สังเคราะห์เสร็จแล้วจะซึม(diffuse) เข้าสู่กระแสเลือด และนำไปเลี้ยงเซลล์ทั่วไป  โดยเฉพาะอย่างยิ่งเซลล์จากกล้ามเนื้อ  ซึ่ง creatinine จะเปลี่ยนไปเป็น phosphocreatinine  เพื่อใช้เป็นแหล่งพลังงานสำรองขณะที่เซลล์กล้ามเนื้อในร่างกายทำงาน   ในกล้ามเนื้อสดจะมีปริมาณของ creatinine และ phosphocreatinine  รวมกันประมาณ 400 mg ต่อ 100 g ของกล้ามเนื้อสด   และสารอินทรีย์ทั้งสองจะเปลี่ยนไปเป็น creatinine ประมาณ 2% ต่อวัน ดังนั้นปริมาณ creatinine ที่ขับออกมาจากปัสสาวะจะมีปริมาณคงที่ และจะไม่ขึ้นกับชนิดและปริมาณอาหารที่ทานเข้าไป

          เมื่อ creatinine ถูกกำจัดออกจากพลาสม่าโดยการกรองของกรวยไต  และขับออกมาทางปัสสาวะ โดยไม่มีการดูดกลับที่กรวยไต (สำหรับยูเรียจะมีการดูดกลับ)  ซึ่งจะเป็นเหตุทำให้อัตราความเร็ว(ของการกำจัด  (creatinine clearance)  มีค่าค่อนข้างสูง (ค่าเฉลี่ย = 125 mg/min ) เมื่อเทียบกับอัตราความเร็วของการกำจัดยูเรีย (ค่าเฉลี่ย = 70 mg/min)   ผู้ป่วยที่มีไตเสียหมายถึง การมีอัตราเร็วของการกรองผ่านกรวยไตลดลง  ดังนั้นการทำ creatinine clearance จะมีความแม่นยำมากกว่าการตรวจ creatinine ในซีรั่มเพียงอย่างเดียว  เพราะการใช้ค่า creatinine ในซีรั่มมาแปรผลในผู้ป่วยโรคไตนั้น จะต้องเปรียบเทียบกับค่าเดิม(baseline) ที่เคยหาได้ก่อนเป็นโรคไต  เช่น ผู้ป่วย 2 คน เดิมมีค่า creatinine ในซีรั่มเท่ากับ 1.0 และ 8.0 mg/dl ตามลำดับ  เมื่อมีอาการของโรคไตตรวจพบค่า creatinine ในซีรั่มเท่ากับ 2.0 และ 9.0 mg/dl   แสดงว่าผู้ป่วยคนแรกมีไตเสีย 50%   ส่วนคนที่สองมีไตเสียไป 10%   ดังนั้นการวิเคราะห์ค่า creatinine ในซีรั่มอย่างเดียว  จึงมีความในการวินิจฉัยโรคน้อยกว่าการทดสอบหาค่าอัตราของการกำจัด creatinine

           โดยปกติการหาค่าอัตราส่วนระหว่างค่า urea nitrogen กับค่า creatinine  มีความสำคัญมาก(ปกติจะมีอัตราส่วนระหว่าง 15/1 ถึง 24/1)    ผู้ป่วยโรคไตจะมีค่า urea nitrogen เพิ่มขึ้นอย่างเด่นชัดกว่าค่าcreatinine          และกรณีที่มีการคั่งของ urea nitrogen  ซึ่งสาเหตุดังกล่าวไม่ได้เกิดจากไตเสื่อมสภาพ (เช่นในผู้ป่วยที่มีเลือดออกในลำไส้อย่างรุนแรง)  พบว่าอัตราส่วนระหว่างค่า urea nitrogen กับค่า creatinine มีค่าสูงถึง 40/1   ดังนั้นระดับ urea nitrogen จะสูงขึ้นได้ขณะที่ creatinine จะปกติ  และไตยังคงทำงานปกติได้โดยค่า urea nitrogen อาจสูงถึง 40 mg/dl   ในทางตรงกันข้ามถ้าการคั่งของสารดังกล่าว เกิดขึ้นจากทางเดินปัสสาวะอุดตันก็จะเป็นเหตุให้ทั้งค่า urea nitrogen และ creatinine  มีระดับสูงกว่าปกติ และในกรณีที่ท่อไตถูกทำลายอย่างรุนแรง  อัตราส่วนระหว่าง urea nitrogen และ creatinine  อาจมีค่าต่ำกว่า 10/1

            เนื่องจากการวิเคราะห์หาค่า creatinine มีข้อดีกว่าการหาค่า urea nitrogen เพราะอาหารที่มีปริมาณของโปรตีนสูงจะมีผลต่อระดับยูเรียไนโตรเจน แต่ไม่มีผลต่อระดับ creatinine

หลักการตรวจวิเคราะห์

หลักการ

Modification of the kinetic jaffe reaction

Creatinine + Picrate ——— NaOH ———> Red chromophore

      Creatinine ทำปฏิกิริยากับ Picrate ใน pH ที่เป็นด่างอย่างแรงจะให้สาร Chromophore สีแดง อัตราดูดกลืนแสงที่เพิ่มขึ้นจะเป็นสัดส่วนโดยตรงกับความเข้มข้นของ creatinine ใน sample

สิ่งส่งตรวจ

- Serum, Plasma และ Urine

Normal values

Serum : 0.5 - 2.5 mg/dl

Urine :0.6 - 2.5 g/24hr.

Interpretation