Protein เป็นสารประกอบโมเลกุลขนาดใหญ่ที่เกิดจากการเชื่อมโยงของกรดอะมิโนด้วยพันธะเปปไทด์ เป็นสายยาว โปรตีนแต่ละชนิดในร่างกายจะมีขนาดและการเรียงของกรดอะมิโนต่างกัน และมีหน้าที่ต่างกัน(ดังตารางที่ 1 ) เนื่องจากโปรตีนเป็นสารโมเลกุลขนาดใหญ่ ดังนั้นอาหารที่รับประทานเข้าไปร่างกายต้องย่อยให้เป็นกรดอะมิโนเสียก่อน จึงจะดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดได้ ประมาณร้อยละ 90% ของโปรตีนในกระแสเลือดถูกสังเคราะห์ขึ้นตับ ยกเว้น gammaglobulin และ hemoglobin ในผู้ใหญ่ กรดอะมิโนส่วนเกินในตับจะถูกเปลี่ยนเป็น ammonia หรือ urea เพื่อกำจัดทิ้งจากร่างกายทางปัสสาวะ
หน้าที่ของโปรตีนนอกจากจะนำไปใช้ในการเจริญเติบโตของร่างกายแล้ว ยังมีหน้าที่อย่างอื่น เช่น เป็นโปรตีนขนส่ง ฮอร์โมน สารภูมิคุ้มกัน สารที่เกี่ยวข้องกับการแข็งตัวของเลือด ควบคุมความดันโลหิต เป็นต้น
Albumin เป็นโปรตีนที่สำคัญที่สุดที่สร้างจากตับ เนื่องจากมากที่สุดในกระแสเลือด คิดเป็น 50-60% ของโปรตีนทั้งหมด และมีหน้าที่หลากหลาย จึงนิยมวัด albumin ในการดำเนินไปของโรคตับ นอกจากนี้ตับยังมีหน้าที่สังเคราะห์ acute phase reaction protein หลายชนิด เช่น C-reactive protein ใช้เป็นบ่งชี้โรคติดเชื้อ, marker โรคหัวใจ และ transthyretin(prealbumin) ซึ่งเป็นตัวบ่งชี้ภาวะขาดสารอาหารโปรตีน(Protein malnourished) เป็นต้น
ในคนปกติจะมี total protein ประมาณ 6.0-8.0 g/dl โดยมี albumin 3.5 - 5.0 g/dl globulin 2.0-3.5 g/dl และ fibrinogen 0.2-3.2 g/dl เมื่อคำนวนอัตราส่วนระหว่าง albumin/globulin จะเท่ากับ 1.5-3 : 1 ส่วนระดับของโปรตีนที่พบในผู้ป่วยต่างๆ ได้แก่ โปรตีนในเลือดต่ำ(hypoproteinemia) พบในผู้ป่วยโรคตับ มะเร็งตับอ่อน มะเร็งกระเพาะอาหาร โรคโลหิตจาง โรคเบาหวาน hyperthyroid และผู้ป่วยโรคไต นอกจากนี้ในหญิงมีครรภ์ก็อาจพบโปรตีนในเลือดต่ำได้เนื่องจากความต้องการโปรตีนของทารก ส่วนภาวะโปรตีนในเลือดสูง(hyperproteinemia) มักพบในกรณีที่มีการเพิ่มปริมาณของ globulin เช่น โรคเกี่ยวกับระบบ reticuloendothelial system ได้แก่ มะเร็งเม็ดเลือดขาว(monocytic leukemia), multiple myeloma ส่วนในผู้ป่วยโรคตับแข็ง(cirrhosis), hemochromatosis และ acute glomerulonephritis จะพบระดับโปรตีนในเลือดสูงได้เช่นกัน โดยกรณีดังกล่าวนี้มีปริมาณน้อยลง แต่ globulin มีปริมาณเพิ่มขึ้นมาก นอกจากนี้ผู้ป่วยที่ติดเชื้อเรื้อรัง และผู้ป่วยที่ร่างกายขาดน้ำ จะพบภาวะโปรตีนในเลือดสูงด้วย
ตารางที่ 1 Major representative plasma protein, properties and principle functions
electrophoretic fraction |
protein |
priciple functions |
∝1 |
1. Transthyretin |
- binds retinol-binding protein, T4 |
| 2. Albumin |
- nutritions
- maintains plasma colloid osmotic pressure
- transport of Ca++ , T4, unconjugated bilirubin, free fatty acids, drugs and steroids |
| 3. Antritypsin |
- Inhibit some proteolytic enzymes |
| 4. HDL |
- transport of cholesterol from periperal tissue to liver |
| 5. Retinol binding |
- transport of retinol |
∝2 |
1. Thyroid binding globulin |
- transport of thyroxine |
| 2. Haptoglobin |
- transport of free hemoglobin from destroyed red blood cells |
| 3. VLDL |
- transport of cholrsterol and triglyceride |
| 4. Ceruloplasmin |
- transport of copper |
| 5. Prothombin |
- proenzyme of thrombin |
| 6. Angiotensinogen |
- precursor of angiotensin I |
| 7. Erytropoietin |
- erytropoietic hormone |
|
β1 |
1. LDL |
- transport of cholesterol and other lipids |
| 2. Plasma |
- profibrinolysin, precursor of fibrinogen |
| 3. Fibrinogen |
- Coagulation factor I |
β1β2 |
1. Complement(C4)
|
- lysis of foreign cells |
| 2. Transferrin |
- transport of iron |
β1 |
1. Glycoproteins |
- Unknown |
delta |
1. Blood group globulin amd immunoglobulin |
- contain various antibodies, blood globulin, complement C1, C2 |
หลักการตรวจวิเคราะห์
1. Total protein
หลักการ
Modification of the biuret reaction
CU++ +Protein OH > Copper protein complex
Cupric ion(CU++) ทำปฏิกิริยากับ peptide linkage ของ protein ในสารละลายที่เป็นด่างจะให้สาร copper protein complex สีน้ำเงิน ซึ่งเป็นสัดส่วนโดยตรงกับความเข้มข้นของ protein ใน sample
สิ่งส่งตรวจ
- Serum, Heparin plasma
Normal values
- 6.0 - 8.0 g/dl
Interpretation
High |
Low |
| - Alcoholism |
- Nephrotic syndrome |
| - Dehydration |
- Chronic renal failure |
| - Multiple myeloma |
- Children under 5 years |
| - Autoimmune disease |
- Malnutrition |
| - Chronic liver disease |
- Overhydration |
| - Lymphoma |
- severe liver disease |
| - Chronic infection |
- Pregnancy |
| - Chronic inflamation disease |
- Hypoglammaglobulinemia |
| - Increase plasma immunoglobulin |
- Hyperthyroidism |
2. Albumin
หลักการ
Bromcresol purple(BCP) dye-binding method
Albumin + BCP dye pH 4.9 > Albumin-BCP complex
Albumin จะรวมตัวกับสี BCP ที่ ph 4.9 เกิดเป็นสารเชิงซ้อนของ albumin-BCP ซึ่งเป็นสัดส่วนโดยตรงกับความเข้มข้นของ albumin ในซีรั่ม
สิ่งส่งตรวจ
- Serum, plasma
Normal values
- 3.5 - 5.0 g/dl
Interpretation
High |
Low |
| - Shock |
- severe acute liver disease |
| - Dehydration |
- Chronic liver disease |
| |
- hepatitis necrosis |
| |
- heppatitis cirrhosis |
| |
- malabsorption |
| |
- cardiac failure |
| |
- chronic infection |
| |
- malnutrition |
|
|