ผู้ป่วยโรคเบาหวานทุกคนจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องควบคุมการรับประทานอาหารให้ถูกต้องอย่างสม่ำเสมอ ซึ่งการรับประทานอาหารอย่างถูกต้องจะมีประโยชน์คือ
- ลดปริมาณระดับน้ำตาลในเลือด
- ควบคุมระดับไขมันในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์ดี
- ป้องกันภาวะแทรกซ้อนในผู้ป่วยเบาหวาน
ดังนั้นผู้ป่วยเบาหวานจำเป็นที่ต้องทราบว่า อาหารประเภทใดบ้างที่ควรจะหลีกเลี่ยงหรืออาหารประเภทใดบ้างที่สามารถรับประทานได้ เราสามารถแบ่งอาหารสำหรับผู้ป่วยเบาหวานออกเป็น 3 กลุ่ม คือ
1. อาหารที่ควรหลีกเลี่ยง
ได้แก่ อาหารที่มีปริมาณน้ำตาลเป็นส่วนประกอบสูง เช่น พวกน้ำหวานต่างๆ ขนมหวาน นมข้นหวาน น้ำเกลือแร่ น้ำผลไม้ต่างๆ(ยกเว้นน้ำมะเขือเทศ เพราะมีปริมาณน้ำตาลต่ำ) กาแฟ(ยกเว้นกาแฟดำ) เป็นต้น
2. อาหารที่สามารถรับประทานได้
ได้แก่ ผักใบเขียวทุกชนิด ซึ่งอาหารเหล่านี้จำมีปริมาณน้ำตาลในอาหารต่ำ แต่จะมีปริมาณ ไฟเบอร์สูง ซึ่งประโยชน์ของไฟเบอร์ คือ
- ลดการดูดซึมอาหาร โดยทำให้อาหารสัมผัสกับลำไส้น้อยลง
- ทำให้การตอบสนองต่ออินซูลินดีขึ้น
- เพิ่มการรวมตัวของอุจจาระได้ดีขึ้น
3. อาหารที่ต้องเลือกรับประทาน
ได้แก่ อาหารประเภทข้าว แป้ง และผลไม้ต่างๆ ที่มีคาร์โบไเดรตเป็นองค์ประกอบ อาหารประเภทนี้เป็นอาหารหลักของชาวไทยโดยเฉพาะข้าว จึงเป็นอาหารที่หลีกเลี่ยงได้ยาก ดังนั้นผู้ป่วยเบาหวานจำเป็นต้องเลือกรับประทานให้แหมาะสม โดยปัจจัยที่ต้องคำนึงถึง คือ
- ปริมาณไฟเบอร์
- ไกลซีมิค อินเด็ก(glycemic index)
3.1 ปริมาณไฟเบอร์
ควรเลือกรับประทานอาหารที่มีปริมาณไฟเบอร์สูง เพิ่มลดการดูดซึมอาหารจากลำไส้ ซึ่งสามารแบ่งย่อยได้ดังนี้
ตารางแสดงปริมาณไฟเบอร์ในอาหารประเภทต่างๆ
มีไฟเบอร์สูง |
มีไฟเบอร์ปานกลาง |
มีไฟเบอร์ต่ำ |
- แอปเปิ้ล
- แครอท
- ถั่วฝักยาว
- ฝรั่ง
- ถั่วแระ
- ข้าวโพดอ่อน
- เม็ดแมงลัก
- แพร์
- อาหารซีรีลชนิดแบน |
- สปาเกตตี
- มะกะโรนี
- ขนมปังโฮลวีท
- ข้าวโพด
- กะหล่ำปลี
- พุทธา
- น้อยหน่า
- ตะขบ
|
- ข้าว
- ลำใย
- ขนุน
- กล้วย
- ชมพู่
- แตงโม
- องุ่น
- ส้ม
- มะม่วง
- แตงไทย
- ลิ้นจี่
- มะปราง
- อาหารซีรีลชนิดคอร์นเฟลค
|
3.2 ไกลซีมิค อินเด็ก(glycemic index)
เป็นค่าที่ใช้การวัดการดูดซึมของอาหารแต่ชนิดเมื่อเทียบกับอาหารมาตรฐาน โดยถ้าค่าไกลซีมิคอินเด็กเท่ากับ 100 แสดงว่าดูดซึมอาหารได้ดีเท่ากับอาหารมาตรฐาน ถ้าค่าไกลซีมิคอินเด็กต่ำแสดงว่าดูดซึมอาหารได้ช้า ดังนั้นผู้ป่วยเบาหวานควรจะรับประทานอาหารที่มีค่าไกลซีมิคอินเด็กต่ำ นอกจากนี้อาหารที่มีค่าไกลซีมิคอินเด็กสูงยังทำให้ค่า HDL ต่ำลงด้วย
ค่าไกลซีมิคอินเด็กในอาหารประเภทแป้ง(โดยใช้ข้าวจ้าวเป็นอาหารมาตรฐาน)
ชนิดอาหาร |
ค่าไกลซีมิคอินเด็ก |
- ขนมปังขาว
- ข้าวเหนียว
- ข้าวเจ้า
- ก๊วยเตี๋ยวเส้นใหญ่
- ก๊วยเตี๋ยวเส้นหมี่,บะหมี่
- มะกะโรนี,สปาเกตตี
- วุ้นเส้น |
110
106
100
76
75
64-67
63
|
ค่าไกลซีมิคอินเด็กในผลไม้ไทย(โดยใช้น้ำตาลกลูโคสป็นอาหารมาตรฐาน)
ชนิดอาหาร |
ค่าไกลซีมิคอินเด็ก |
- ทุเรียน
- สัปปะรด
- ลำใย
- ส้ม
- องุ่น
- มะม่วง
- มะละกอ
- กล้วย |
62.4
62.4
57.2
55.6
53.1
47.5
40.6
38.6 |
นอกจากปัจจัยดังกล่าวข้างต้นแล้ว สิ่งหนึ่งที่ต้องคำนึงถึงคือ ปริมาณอาหารต่อวันที่ผู้ป่วยรับประทาน และต้องคำนึงถึงน้ำหนักตัวและลักษณะงานที่ทำ