ถ้าได้ติดตามข่าวสารในช่วงต้นเดือนตุลาคมนี้หลายท่านก็คงได้ทราบข่าวการระบาดของโรคชิคุนกุนยาในภาคใต้หลายจังหวัดได้แก่ นราธิวาส ยะลาและ ปัตตานี และมีผู้ป่วยหลายสิบคน ชิคุนกุนยา เป็นโรคติดต่อที่มีสาเหตุมาจาก virus Chikungunya ซึ่งเป็น virus ที่อยู่ใน Family Togaviridae genus Alphavirus โดยมียุงลาย Aedes aegypti และ Aedes albopictus เป็นภาหะนำโรค โรคชิคุนกุนยามีอาการคล้าย Dengue แต่มีอาการรุนแรงน้อยกว่า Dengue แต่เนื่องจากเป็นโรคที่มียุงลายเป็นภาหะจึงการระบาดอย่างรวดเร็ว ดังนั้นทุกคนจึงควรเผ้าระวัง และควบคุมการระบาดของโรค ทั้งในส่วนของเจ้าหน้าที่ทางการแพทย์ ที่มีบทบาทในการดูแลผู้ป่วย และให้ความรู้กับประชาชนในการป้องกันและควบคุมการระบาดของโรค และบทบาทของทุกคนในการป้องกันและการควบคุมการ ระบาดของโรคโดยการทำลายพาหะของโรคคือยุงลาย

การติดต่อ

        ติดต่อกันโดยมียุงลายเป็นพาหะ เมื่อยุงลายกัดและดูดเลือดจากผู้ป่วยในระยะติดต่อ ซึ่งเป็นระยะที่ผู้ป่วยมีเชื้อ virus ในกระแสเลือด เชื้อจะเข้าสูกระเพาะยุง และเพิ่ม จำนวนมากขึ้น และจะมาอยู่ที่ต่อมน้ำลายและเมื่อยุงไปกัดคนอื่นก็จะปล่อยเชื้อไปยังคนที่ถูกกัดทำให้ติดเชื้อ Chikungunya มีระยะฟักตัวประมาณ 1-12 วัน โดยเฉลี่ยจะประมาณ 2-3 วัน และมีระยะติดต่อประมาณวันที่ 2 ถึบงวันที่ 4 ซึ่งเป็นระยะที่คนไข้จะมีไข้สูงเพราะมีปริมาณ virus ในกระแสเลือดมาก

อาการ

        - มีไข้สูง อ่อนเพลีย ปวดเมื่อยตามตัว
         - มีผื่นแดงขึ้นตามร่างกาย อาจมีอาการคันร่วมด้วย
        - ปวดข้อ และอาจพบข้ออักเสบได้ ซึ่งมักเกิดกับผู้ใหญ่ได้มากกว่าในเด็ก อาการปวดข้อจะพบได้ในหลายๆตำแหน่งและอาจเปลี่ยนตำแหน่งไปเรื่อยๆ มักเป็นข้อเล็ก เช่นข้อมือ ข้อเท้า อาการอาจรุนแรงถึงขั้นขยับไม่ได้ บางรายอาจหายภายใน 1-2 สัปดาห์ แต่บางรายอาจมีอาการนานเป็นเดือนหรือเป็นปี
        - ตาแดง conjunctival injection
        - มีจุดเลือดบริเวณผิวหนัง Petichiae
     อาการในผู้ใหญ่มักจะรุนแรงมากกว่าในเด็ก และอาการปวดข้อจะพบเด่นชัดในผู้ใหญ่

ความแตกต่างระหว่าง Chikungunya กับ Dengue fever

        1. Chikungunya มีไข้สูงอย่างฉับพลันกว่าใน Dengue fever
        2. Chikungunya มีระยะไข้สั้นกว่า
        3. พบอาการปวดกล้ามเนื้อ (myalgia) และปวดข้อ (arthralgia) ได้บ่อยกว่า
        4. Chikungunya มักมีอาการชักได้มากกว่า Dengue fever เพราะ Chikungunya มักมีไข้สูงฉับพลัน
        5. ไม่พบภาวะเกล็ดเลือดต่ำในผู้ป่วยโรค Chikungunya
         6. Chikungunya ไม่พบผู้ป่วยรุนแรงมากจนมีอาการช็อค เพราะไม่มีการรั่วของ plasma ออกนอกเส้นเลือด

การป้องกัน

        ทำลายแหล่งเพาะพันธุ์ของยุงลาย พาหะนำเชื้อ

การระบาด

Chikungunya เดิมพบในทวีปแอฟริกามีการแพร่เชื้อ 2 วงจรคือ
        1. Primate cycle (ลิง-ยุง-คน) โดยมีลิงเป็น Amplifyer host คือเชื้อ virus Chikungunya เพิ่มจำนวนในลิง แล้วมียุงเป็นพาหะ กัดและนำเชื้อจากลิงมาสู่คน และคนก็นำเชื้อมาสู่ชุมชนเมือง
        2. Urban cycle ( คน-ยุง-คน) เป็น cycle ที่พบในบ้านเรา การระบาดของ Chikungunya ในบ้านเรา พบครั้งแรกในเมืองไทยในปี 2501 ที่กรุงเทพมหานคร และมีการระบาดอีก ในปี พ.ศ. 2531 ที่สุรินทร์ ปี พ.ศ. 2534 ที่ขอนแก่นและปราจีนบุรี ปี 2536 ที่เลย นครศรีธรรมราช และ หนองคาย และล่าสุด ตุลาคม 2551 ที่ นราธิวาส ยะลาและ ปัตตานี

    ข่าวการระบาดของ Chikungunya ในจังหวัดปัตตานี จากสำนักข่าวไทย
         สสจ.ปัตตานีสั่งเข้มวางมาตรการป้องกันโรคชิคุนกุนยา ปัตตานี 14 ต.ค. - นพ.ยอร์น จิระนคร นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัด (สสจ.) ปัตตานี กล่าวว่า ขณะนี้ได้แจ้งให้สำนักงานสาธารณสุขทุกอำเภอ เฝ้าระวังโรคชิคุนกุนยาอย่างใกล้ชิด ภายหลังพบว่า อ.ไม้แก่น จ.ปัตตานีมีผู้ป่วยโรคดังกล่าว 22 ราย พร้อมทำการซักซ้อมวิธีการต่าง ๆ ให้กับเจ้าหน้าที่ประจำสถานีอนามัย รวมถึงพยาบาลค้นหาผู้ป่วย หากพบว่าคนไข้มีผื่น มีอาการปวดข้อ ให้นึกถึงโรคนี้ไว้ก่อน เพื่อจะทำการเจาะเลือดยืนยัน นำไปสู่การลงไปควบคุมโรคนี้ในพื้นที่ต่อไป สำหรับมาตรการป้องกัน เน้นควบคุมโรคและพยายามปรับไม่ให้มีผู้ป่วยเพิ่มขึ้น ควบคุมแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย การพ่นหมอกควันสารเคมีป้องกันยุงลาย และการให้ความรู้กับพี่น้องประชาชนเพิ่มเติม โดยเน้นหนักพื้นที่เขตรอยต่อกับจังหวัดนราธิวาสก่อน เช่น อ.ไม้แก่น สายบุรี และกะพ้อ ทั้งนี้ โรคชิคุนกุนยา จะติดต่อโดยมียุงลายเป็นพาหะนำโรค เป็นตัวเดียวกันกับโรคไข้เลือดออก แต่อาการจะไม่รุนแรง และไม่มีอาการช็อกเหมือนกับไข้เลือดออก ซึ่งโรคชิคุนกุนยามีระยะฟักตัว 2-3 วัน.

สำนักข่าวไทยอัพเดตเมื่อ 2008-10-14 17:40:48
ที่มา : สำนักข่าวไทย

การรักษา

        ไม่มีการรักษาที่เฉพาะเจาะจง การรักาาเป็นแบบประคับประคอง เช่นให้ยาลดไข้ ปวดข้อ และการพักผ่อน

การตรวจทางห้องปฏิบัติการ

        - CBC อาจมีเม็ดเลือดขาวต่ำ แต่เกล็ดเลือดปกติ
        - การตรวจ Antibody จำเพาะต่อเชื้อแบบ Pair sera ด้วยวิธี Heamagglutination-inhibition test (HI) คือตรวจครั้งแรกในวันแรกที่เข้ารับการรักษา และครั้งที่ 2 ห่างจากครั้งแรก 7-14 วัน โดยจะตรวจพบ HI มากกว่าหรือเท่ากับ 4 เท่า ของครั้งแรก
        - ตรวจ Chikungunya Ig M Antibody โดยวิธี ELISA
         - การหาเชื้อด้วย PCR